Najsłynniejsza, nawiązująca do staropolskich podań i legend powieść o mitycznych początkach państwa polskiego przepełnionych magią dawnych wierzeń.

IX wiek. Władzę nad plemieniem Polan sprawuje bezwzględny kneź Chwostek. Mamiony przez żonę Brunhildę, marzy o władzy absolutnej. Podlegli mu kmiecie buntują się przeciw jego brutalności i ruszają na kneziowy gród.

W tle wielkich wydarzeń młody wojownik Doman zakochuje się w pięknej Dziwie – córce szanowanego Wisza. Ona jednak zostaje służką w chramie. Doman nie ustaje jednak w wysiłkach, aby ją zdobyć.

„Stara baśń” – jedno z najpopularniejszych dzieł Józefa Ignacego Kraszewskiego – zainspirowała powstanie całego, szerokiego nurtu literatury przesiąkniętego tradycją prasłowiańską.